İnsan kişiliğindeki en güçlü kuvvet, kişinin kendini nasıl tanımlıyorsa ona tutarlı kalma ihtiyacıdır. – Tony Robbins
Hayatında büyük bir değişiklik yapmak isteyip de kendini sürekli eski alışkanlıklarına geri dönerken bulduğun oldu mu?
Sürekli olarak daha fazlası için yaratıldığını hissetmene rağmen görünmez bir şeyin seni engellediği gerçeğiyle mücadele ediyor musun?
Hiç kendine şu sözleri verdin mi?
“Bu sefer her şey farklı olacak.”
“Bu yıl sonunda gerçekten fit olacağım.”
“Artık ertelemeyi bırakacağım.”
“Daha özgüvenli biri olacağım.”
“Hayalini kurduğum işi kuracağım.”
İlk günlerde her şey harika gider.
Motivasyon yüksektir, heyecan doruktadır.
Birkaç hafta sonra ise eski alışkanlıklar yavaş yavaş geri dönmeye başlar.
Yoğunluk artar, motivasyon azalır ve farkında bile olmadan kendini yine başladığın noktada bulursun.
Peki neden?
Çoğu insan bunun sebebinin irade eksikliği, disiplin yetersizliği ya da motivasyon kaybı olduğunu düşünür.
Elbette bunların da etkisi vardır. Ancak asıl neden çok daha derindedir.
Gerçek sebep kimliğimizdir.
Çünkü insanlar hedeflerine göre değil, kendileri hakkında inandıkları kimliğe göre hareket ederler.
Hepimizin geleceğe dair hayalleri, hedefleri ve vizyonları var.
Ancak birçoğumuz hayatımızı otopilotta yaşıyoruz.
Kimliğin değişmedikçe, davranışların geçici olarak değişse bile hayatın er ya da geç eski düzenine geri döner.
Gerçek dönüşüm; sadece yaptıklarını değiştirmeye değil, kim olduğunu değiştirmeye karar verdiğinde başlar.
Hayatının Görünmeyen Temeli
Temeli çatlamış bir evi yenilemeye çalıştığını düşün.
Duvarları boyayabilirsin.
En güzel mobilyaları satın alabilirsin.
Evi baştan sona dekore edebilirsin.
Ama temel sağlam değilse, bir süre sonra aynı çatlaklar yeniden ortaya çıkar.
Hayatımız da tam olarak böyledir.
Hedeflerimiz, alışkanlıklarımız ve başarılarımız evin dekorasyonu gibidir.
Kimliğimiz ise o evin temelidir.
Pek çok insan yıllarca alışkanlıklarını değiştirmeye çalışır ama kendisi hakkında taşıdığı inançları sorgulamaz.
“Ben disiplinli biri değilim.”
“Ben özgüvenli biri değilim.”
“Para konusunda hiç iyi değilim.”
“Ben çekingen bir insanım.”
Bu cümleler masum gibi görünür.
Ama beynimiz onları tekrar tekrar duyduğunda, gerçek kabul etmeye başlar.
Sonra da bu inancı doğrulayacak kanıtlar arar.
Davranışlarımız da zamanla bu kimliğe uyum sağlar.
Henry Ford’un şu sözü tam da bunu anlatır:
Yapabileceğini düşünsen de haklısın, yapamayacağını düşünsen de.
Beynimiz her zaman kim olduğumuza inandığımız şeyle uyum içinde hareket eder.
Kimlik Davranışları Şekillendirir
Önceki yazılarımda da bahsettiğim NLP’deki modellerden biri olan Robert Dilts’in Mantıksal Seviyeler Modeline göre değişim farklı seviyelerde gerçekleşebilir:
– Çevre
– Davranış
– Yetenekler
– İnançlar ve Değerler
– Kimlik
– Amaç
İnsanların büyük çoğunluğu sadece ilk iki seviyeyi değiştirmeye çalışır.
Yeni bir ajanda alır.
Verimlilik uygulamaları indirir.
Sabah rutini oluşturur.
Bunların hepsi faydalıdır.
Ancak kimlik değişmediği sürece kalıcı dönüşüm oldukça zordur.
Sigarayı bırakmaya çalışan iki kişiyi düşün.
Birincisi şöyle der:
“Sigarayı bırakmaya çalışıyorum.”
İkincisi ise şöyle der:
“Ben sigara içmeyen biriyim.”
Davranış aynı gibi görünse de kimlik tamamen farklıdır.
İkinci kişi artık kendisini sigara içmeyen biri olarak tanımlamaya başlamıştır.
İşte bu küçük görünen değişim, gelecekte vereceği kararları etkiler.
Beynimiz Eski Kimliğimizi Neden Korur?
Beynimizin temel görevi bizi geliştirmek değil, hayatta tutmaktır.
Bu yüzden yeni olan çoğu şey, aslında faydalı olsa bile beynimize riskli gelebilir.
Yıllardır kendini çekingen biri olarak tanımlıyorsan, beynin bu kimliği korumaya çalışacaktır.
Bir sunum yapman istendiğinde iç sesin hemen konuşmaya başlar.
“Ben topluluk önünde konuşamam.”
“Ya rezil olursam?”
Aslında beynin seni sunumdan korumuyor.
Koruduğu şey mevcut kimliğin.
Tony Robbins’in sık sık söylediği gibi:
İnsan kişiliğindeki en güçlü kuvvet, kişinin kendini nasıl tanımlıyorsa ona tutarlı kalma ihtiyacıdır.
İşte bu yüzden kimliği değiştirmek inanılmaz güçlüdür.
Çünkü kimlik değiştiğinde, tutarlılık artık senin karşında değil, yanında çalışmaya başlar.
Kendimize Anlattığımız Hikayeler
Hepimizin içinde görünmez hikayeler vardır.
Bazıları çocuklukta yazılmıştır.
Bazıları ailemizden gelir.
Bazıları öğretmenlerimizden.
Bazıları ise yaşadığımız acı deneyimlerden.
Belki bir zamanlar biri sana yeterince zeki olmadığını söyledi.
Belki ilk iş girişiminde başarısız oldun.
Belki reddedildin.
Zamanla geçici olaylar kalıcı etiketlere dönüştü.
Bir başarısızlık…
“Ben başarısız biriyim.”
Bir korku…
“Ben kaygılı bir insanım.”
Tek bir hata…
“Ben zaten dikkatsizim.”
Kendini geçmiş başarısızlıklarınla, mevcut sınırlamalarınla veya başkalarının sana yapıştırdığı etiketlerle tanımlıyorsan, kendi yarattığın bir kafeste yaşıyorsun demektir.
Oysa NLP’nin en temel ön kabullerinden biri bize şunu söyler:
“Harita, bölgenin kendisi değildir.”
Kendin hakkında anlattığın hikâye sadece gerçekliğin bir yorumudur.
Gerçekliğin kendisi değildir.
Bir yorumu oluşturabildiğine göre, onu yeniden yazman da mümkündür.
Bu, yaşadığın zorlukları inkâr etmek anlamına gelmez.
Sana güç veren yeni bir bakış açısı geliştirmek anlamına gelir.
Kimliğini Nasıl Yeniden İnşa Edebilirsin?
Kimlik bir gecede değişmez.
Küçük ama tutarlı kararlarla şekillenir.
Benim hayatımda en faydalı bulduğum birkaç yöntem şunlar oldu.
1- Önce Nasıl Bir İnsan Olmak İstediğine Karar Ver
Sadece hedeflerini yazma.
Kimliğini yaz.
“Yılda yirmi kitap okumak istiyorum.” Yerine,
“Ben her gün öğrenen bir insanım.” Yaz.
“Spor yapmak istiyorum.” Yerine,
“Ben bedenine değer veren bir insanım.” Yaz.
Hedefler sonucu anlatır. Kimlik ise dönüşümü.
Kendinin bu yeni versiyonunu mutlak bir netlikle tasarla.
2- Sınırlayıcı İnançlarını Sorgula
Kendine hangi perspektiften bakıyorsun?
“Ben …’yım” kelimelerinden sonra gelen ifadelere çok dikkat et.
“Ben topluluk önünde konuşmada iyi değilim” veya “Ben her zaman geç kalırım” mı diyorsun?
Bunlar gerçek değil; sadece kabul ettiğin inançlardır.
Seni sınırlayan bu metaprogramların farkına var ve kendine şunu sor:
“Bu gerçekten değişmez bir gerçek mi, yoksa yıllardır tekrar ettiğim bir hikâye mi?”
Çoğu zaman sınırlarının bugünkü gerçeklerinden değil, geçmiş deneyimlerinden kaynaklandığını fark edeceksin.
3- Yeni Kimliğine Kanıt Topla
Beynimiz motivasyondan çok kanıta inanır.
Her küçük davranış yeni kimliğin için verilmiş bir oydur.
Bir sayfa kitap okumak…
Bir oy.
On dakika yürümek…
Bir oy.
Bir toplantıda fikrini söylemek…
Bir oy.
Kendine verdiğin sözü tutmak…
Bir oy daha.
Küçük ama tutarlı adımlar, zamanla tamamen yeni bir benlik algısı oluşturur.
4- Model Al
NLP’nin en güçlü araçlarından biri modellemedir.
Başarı iz bırakır.
Hayran olduğun insanların nasıl düşündüğünü incele.
Problemleri nasıl çözüyorlar?
Başarısız olduklarında nasıl tepki veriyorlar?
İnsanlarla nasıl iletişim kuruyorlar?
Onların kişiliğini kopyalamaya çalışma.
Başarılarının altında yatan düşünce kalıplarını öğren.
5- Çevreni Bilinçli Seç
Bulunduğun çevre kimliğini her gün sessizce şekillendirir.
Sürekli şikâyet eden insanların arasında olursan, şikâyet etmek normalleşir.
Öğrenen, üreten, sorumluluk alan ve gelişen insanların arasında olursan, senin standartların da yükselmeye başlar.
Çevren, her gün kim olduğuna dair sana mesaj verir.
Bu yüzden çevreni bilinçli seç.
İçindeki En İyi Versiyon Seni Bekliyor
Ben de yıllarca hedefler belirledim.
Yapmak istediğim birçok şey vardı. Ama bir süre sonra yapmak için motivasyonum kalmıyordu.
Çünkü kendimi hep üşengeç olarak tanımlıyordum.
En küçük dinlenmemde kendimi suçluyordum.
Ve bütün motivasyonumu kaybediyordum.
Aslında bütün sorunun kendimi tanımlama biçimim, kendi koyduğum etiketler olduğunu fark ettim.
Ve artık kim olmak istediğime net bir şekilde karar verdim.
Kimliğimi buna göre tasarlıyorum.
Ve beynime kanıtlar sunuyorum.
En güzeli dinlendiğim için artık suçluluk hissetmiyorum.
Anladığım bir diğer gerçek de şu ki:
Aslında tamamen yeni biri olmuyorsun.
İçinde zaten var olan potansiyeli ortaya çıkarıyorsun.
Cesaret gösterdiğin her an…
Disiplinli davrandığın her gün…
Özellikle kendine verdiğin her sözü tuttuğunda…
Olabileceğin insan biraz daha görünür hâle geliyor.
Jim Rohn’un çok sevdiğim bir sözü vardır:
Bir gecede varacağın yeri değiştiremezsin ama yönünü bir gecede değiştirebilirsin.
Kimliği yeniden inşa etmek de böyle başlar.
Büyük bir motivasyon patlamasıyla değil…
Bilinçli bir kararla.
Bunun için hazır olmayı bekleme.
Mükemmelliyetçilik ve aşırı planlama seni durduracak en büyük engellerdir.
Kim olacağına şimdi karar ver. Küçük ve tutarlı adımlarla başla.
Tony Robbins’in söylediği gibi:
Kaderin, karar verdiğin anlarda şekillenir.
Hedefler önemlidir.
Alışkanlıklar güçlüdür.
Bilgi değerlidir.
Ama tüm bunların kalıcı olup olmayacağını belirleyen şey kimliğimizdir.
Kendine şunları sor:
“Gerçekten istediğim hayatı yaşayabilmek için nasıl bir insan olmam gerekiyor?
“O hedefe doğal olarak ulaşan kişi nasıl biridir?”
Sağlıklı biri her gün spor yapmak için kendisiyle savaşmaz.
Disiplinli biri her görev için pazarlık yapmaz.
Nazik biri iyi davranmak için kendini zorlamaz.
Davranışları, kimliğinin doğal sonucudur.
Kimliğin değiştiğinde alışkanlıkların değişir.
Alışkanlıkların değiştiğinde sonuçların değişir.
Sonuçların değiştikçe de hayatın değişmeye başlar.
Bugün vereceğin en önemli karar, nasıl bir insan olacağına karar vermektir.
Çünkü kimliğin, bundan sonra vereceğin her kararı sessizce şekillendirecektir.
You might also like
Leave A Reply